Rechten en plichten bij echtscheiding: financieel overzicht

·

Rechten en plichten bij echtscheiding: financieel overzicht

Een echtscheiding brengt veel vragen met zich mee. Wat moet u betalen, waar heeft u recht op en hoe lang duurt dat eigenlijk? In dit artikel leest u welke financiële verplichtingen bij een scheiding komen kijken.

Verdeling van bezittingen en schulden

Bij een echtscheiding moet u samen bepalen wat er met het gezamenlijke vermogen gebeurt. Dit heet de boedelverdeling. Bent u getrouwd in gemeenschap van goederen, dan wordt alles wat u samen heeft opgebouwd in principe fifty-fifty verdeeld. Dat geldt voor spaargeld, maar ook voor schulden.

Bent u getrouwd op huwelijkse voorwaarden, dan zijn de afspraken anders. Wat u privé heeft opgebouwd, blijft dan van uzelf. Toch kunnen er ook dan gezamenlijke bezittingen zijn die verdeeld moeten worden, zoals de gezamenlijke woning of een spaarrekening die u samen heeft aangehouden.

De eigen woning is vaak het grootste struikelblok. Eén van beiden kan de woning overnemen, of u verkoopt het huis samen en deelt de opbrengst. Als er een hypotheek op staat, moet de bank akkoord gaan met de overname. Dat is niet altijd vanzelfsprekend, zeker als het inkomen van één partner onvoldoende is om de hypotheek alleen te dragen.

Partneralimentatie: wie betaalt wat en hoe lang

Partneralimentatie is een maandelijkse bijdrage die de ene ex-partner aan de andere betaalt na de scheiding. Het doel is om financiële ongelijkheid op te vangen. Heeft de ene partner jarenlang minder gewerkt om voor de kinderen te zorgen, dan kan diegene na de scheiding moeite hebben om zelfstandig rond te komen.

De hoogte van de alimentatie hangt af van twee dingen: de behoefte van de ontvanger en de draagkracht van de betaler. De rechter kijkt naar beide inkomens, de vaste lasten en de levensstandaard tijdens het huwelijk. Die berekening is vaak ingewikkeld en leidt regelmatig tot discussie.

Sinds 2020 geldt in Nederland een nieuwe wet voor de duur van de partneralimentatie. In de meeste gevallen duurt de verplichting nog maximaal vijf jaar. Uitzonderingen bestaan voor langdurige huwelijken of voor partners die de AOW-leeftijd naderen. Voor meer informatie over hoe de berekening in de praktijk werkt en welke factoren daarbij een rol spelen, kun je terecht op partneralimentatie. De alimentatieplicht kan ook eerder eindigen, bijvoorbeeld als de ontvanger gaat samenwonen of opnieuw trouwt.

Alimentatie is niet automatisch voor altijd vastgesteld. Veranderen de omstandigheden, dan kunt u naar de rechter om de alimentatie te laten aanpassen. Denk aan een flinke inkomensdaling of het verlies van een baan.

Kinderalimentatie en ouderschapsplan

Kinderalimentatie staat los van partneralimentatie. Beide ouders zijn wettelijk verplicht bij te dragen aan de kosten voor hun kinderen, ongeacht wie de kinderen opvoedt. De hoogte wordt berekend op basis van de behoefte van het kind en de draagkracht van beide ouders.

Bij een scheiding moeten ouders met minderjarige kinderen een ouderschapsplan opstellen. Daarin leggen zij vast hoe zij de zorg verdelen, hoe zij communiceren over de kinderen en hoe de kosten worden verdeeld. Dit plan is verplicht en wordt ingediend bij de rechtbank als onderdeel van het scheidingsverzoek.

De berekening van kinderalimentatie volgt de zogenoemde Tremanormen. Dit zijn richtlijnen die rechtbanken in Nederland gebruiken om tot een eerlijk bedrag te komen. Toch zijn er altijd situaties die afwijken van het standaardmodel, bijvoorbeeld als een kind extra zorgkosten heeft of als een ouder een wisselend inkomen heeft.

Kinderalimentatie loopt door totdat het kind 18 jaar is. Daarna geldt er een bijdrage voor studerende kinderen tot 21 jaar, de zogenoemde jongmeerderjarige alimentatie. Ouders zijn dan niet meer wettelijk verplicht bij te dragen, maar de rechter kan dit in bepaalde gevallen toch opleggen.

Pensioen, belasting en andere financiële gevolgen

Veel mensen vergeten dat een scheiding ook gevolgen heeft voor het pensioen. Tijdens een huwelijk bouwt u allebei pensioen op, maar vaak doet de ene partner dat meer dan de ander. De wet regelt dat het tijdens het huwelijk opgebouwde ouderdomspensioen in principe gelijk wordt verdeeld. Dit heet pensioenverevening.

U kunt ook kiezen voor pensioenconversie. Daarbij krijgt elk van beiden een eigen pensioenaanspraak bij de pensioenuitvoerder, in plaats van een uitkering via de ander. Dit geeft meer zekerheid, maar vereist wel medewerking van het pensioenfonds.

Naast pensioen heeft een scheiding ook gevolgen voor uw belastingsituatie. Zolang u getrouwd bent, wordt u fiscaal als partners beschouwd. Na de scheiding verandert dat. U kunt dan niet meer elkaars heffingskortingen of aftrekposten benutten. Betaalde partneralimentatie is aftrekbaar voor de betaler en belastbaar voor de ontvanger. Kinderalimentatie valt buiten deze regeling.

Vergeet ook de zorgverzekering niet. Als u meeverzekerd was via de polis van uw partner, moet u na de scheiding zelf een verzekering afsluiten. Hiervoor geldt een wettelijke termijn van 30 dagen na het einde van de meeverzekering. Doet u dat niet op tijd, dan riskeert u een boete of een periode zonder dekking.

Tot slot kunnen er ook andere financiële afspraken nodig zijn, zoals de verdeling van schulden op naam van één partner, de afwikkeling van een gezamenlijke onderneming of de verdeling van spaarplannen en beleggingen. Al deze zaken vragen om zorgvuldige afstemming, bij voorkeur met juridische begeleiding.

Aandachtspunten bij de financiële afwikkeling

Bij een scheiding komen veel zaken tegelijk op u af. Onderstaande punten verdienen extra aandacht:

  • Gemeenschap van goederen of huwelijkse voorwaarden: controleer uw trouwakte en eventuele notariële akte om te weten welk regime van toepassing is
  • Peildatum: bij de verdeling van bezittingen geldt een bepaalde peildatum; de waarde van bezittingen wordt op die datum vastgesteld
  • Hypotheek en hoofdelijke aansprakelijkheid: bent u samen aansprakelijk voor de hypotheek, dan blijft u dat totdat de bank de andere partner officieel ontslaat
  • Alimentatieberekening laten maken: laat een advocaat of mediator de alimentatie berekenen op basis van actuele gegevens, niet op basis van vuistregels
  • Fiscale gevolgen in kaart brengen: vraag advies aan een belastingadviseur over de gevolgen voor uw aangifte, zeker in het jaar van de scheiding
  • Pensioenverevening tijdig regelen: dit moet formeel worden gemeld bij de pensioenuitvoerder, binnen twee jaar na de scheiding
  • Eigen woning tijdig afhandelen: zolang de woning niet op naam van één persoon staat of verkocht is, blijven beiden aansprakelijk voor de hypotheek

Veelgestelde vragen over financiën bij echtscheiding

Hoe lang moet ik partneralimentatie betalen?

Sinds de wetswijziging van 2020 geldt voor de meeste gevallen een maximale duur van vijf jaar. De duur is gelijk aan de helft van de huwelijksduur, met een maximum van vijf jaar. Bij huwelijken langer dan vijftien jaar en als de jongste partner ouder is dan 50, kan de duur langer zijn. De alimentatieplicht stopt ook als de ontvanger opnieuw trouwt, gaat samenwonen of overlijdt.

Wat gebeurt er met de gezamenlijke woning bij een scheiding?

U heeft drie opties: één van beiden koopt de ander uit en neemt de hypotheek over, u verkoopt de woning samen en deelt de opbrengst, of u spreekt af dat één van beiden tijdelijk in de woning blijft wonen. In het laatste geval moet u duidelijke afspraken maken over de kosten en de termijn. De bank moet altijd akkoord gaan als één partner de hypotheek volledig overneemt.

Moet ik een advocaat inschakelen bij een echtscheiding?

In Nederland is het verplicht om een advocaat in te schakelen voor het indienen van een scheidingsverzoek bij de rechtbank. U kunt ook kiezen voor mediation, waarbij een neutrale bemiddelaar u helpt om samen tot afspraken te komen. De advocaat legt die afspraken vervolgens vast in een convenant. Bij complexe situaties, zoals een eigen bedrijf of een groot vermogen, is juridisch advies sowieso aan te raden.

Meer om te lezen